نوآوری در آموزش و پرورش

مقدمه  نوآوری عبارت است از دگرگونی و تغييری که بتواند در جريانی (بهبود) به وجود آورد.

تعريف در آموزش و پرورش نوآوری عبارت است از کوشش هايی است که برای ايجاد تغيير در نظام آموزشی و به طور آگاهانه و هدفدار در جهت بهبود بخشيدن به نظام موجود،به عمل مي آيد.

تعريف نوآوری های مدرسه ای  اساس فعاليت های آموزشی مدارس،بر پايه  آماده سازی «دانش آموزان و تقويت خودآموزی» آنان گذاشته شده است و فلسفه آموزش برای زندگی بر فراز تمامی هدفها،  قرار دارد. بر اساس اين فلسفه، مي توان به تغييرات بنيادينی انديشيد که متضمن يادگرفتن برای زندگی بهتر باشد، سپس مي توان حيطه های تغيير را مشخص کرد و اولويت آنها را تعيين نمود. در آموزش و پرورش امروز ما، تغييرات بنيادی، قابل شمارش هستند که برجسته ترين آنها را مي توان شامل تغيير در شيوه کار معلم، سهيم کردن معلمان و کارکنان در مديريت مدرسه، گسترش کارافزارهای آموزشی و ايجاد عادت به مطالعه در دانش آموزان دانست.

اجرای مراحل نوآوری

1 – درک و فهم

  اولين گام در فرايند نوآوری، فهم کامل مشکل و مساله است زيرا ماهيت مسائل آموزشی به گونه ای است که حل آن، وظيفه سنگينی را مي طلبد و برای اين منظوربايد جنبه های سطحی مشکلات را کنار گذاشت . به عنوان مثال ،کيفيت برتر در آموزش و پرورش ،معناهای مختلفی دارد . ممکن است نه تنها تدريس بهتر يا تعِِيين انتظارات برتر از دانش آموزان باشد و راهبردهای برتر نيز باشد.

2- بينش

  دومين مرحله نوآوری در نظام های آموزشی ،توسعه بينش و برنامه ريزی نمادها است . در مرحله ايجاد بينش بر تعيين اهداف برانگيزاننده و ارايه مقصود و فضای فعاليت ها تاکيد ميَشود.

3- ايجاد انتظارها

  مرحله سوم در فرآيند نوآوری ،تبديل بينش ها و نمادها به انتظارهای روشن  و مشخص است.ايجاد انتظارها برای دست يابی اهداف رفتاری مطلوب و قابل حصول ،بعه عنوان وسيله ای برای شکل دهی و تقويت ديدگاه های مثبتی است که برای فعاليت های نوآوری بسيار ضروری هستند.

4- قدرت بخشيدن

  فعاليتهای نو آوری در درون ساختارهايی که کنترل شديدی را اعمال مِي کنند ، به مرحله اجرا نمی رسند . فعاليت های نو آور به جای اين که صرفا اساس اهداف اصلی برنامه ريزی شده باشند،بايد بر انگیزش و تعهد نيز مبتنی باشند.گسترش فرآيند اختياردهی ،موجب تعهد و پرکاری کادر آموزشی می شود. معلمان،مد يران و ساير کارکنان بايد برای امتحان کردن ايده- های خود، اختيار عمل داشته باشند . قدرت دهی به نقش های فزاينده برای برنامه ريزی ، به عنوان مربی و تسهيل کننده ، اشاره دارد.

5- حمايت و پشتيبانی

از آنجايی که ويژگی و خاصيت نو آوری هميشگی نيست، بنابراين هميشه خطر با آن همراه است . دشواری و مشکلات نوآوری با ايجاد و پياده کردن ايده های اساسی شروع و با تبديل آن ها به اهداف ادامه می يابد.

  اگر اختيارهای تفويض شده در موقعيتی به کار برده شوند که بدون اطمينان با خطر همراه باشد ، دشواری نوآوری ، حادتر می شود . بنابراين ايجاد و توسعه سيستم پشتيبانی که برای موقعيت های نوآوری مناسب باشد ، ضروری است .

موانع و مشکلات نو آوری در آموزش و پرورش

  نو آوری زمانی بروز می کند که از قبل برنامه ريزی های لازم برای دفع موانع و مشکلات تحقق آن انجام گيرد. نوآوری نيز همانند خلاقيت با موانع و مساِيل بسياری روبرو است.

از ديگر عواملی که در آموزش و پرورش ، سبب تضعيف نوآوری می شود ، نظام ديوان سالاری است . زيرا در نظام ديوان سالاری با تاکید بر قواعد و قوانين سازمانی ، از پذيرش تازه ها به گونه ای جدی پرهيز می شود. کتاب های درسی ثابت،شيوه های آموزشی يک سويه و ناديده گرفتن دانش آموزان در پرداختن به کارهای تازه نمونه هايی از موانع نوآفرينی در آموزش و پرورش به شمار می آيند.

راه کارهای رفع موانع نوآوری در آموزش و پرورش

  1- برنامه ريزی برای توجه بيشتر به روش های نو و جديد: مديران سطوح مختلف آموزش و پرورش برای توسعه نوآوری باید به خلاقیت و ابتکار کارکنان اهميت قايل شوندو با تشويق ايده های جديد و نو ، زمينه های نو آوری را فراهم نمايند.

  2- تفويض اختيار به سطوح پايين : برای بهره گيری از توان تفکر افراد ، برنامه ريزی ، خلاقيت و سازندگی در آموزش و پرورش ، مديران بايد بسياری از امور را به سطح پايين تر تفويض نمايند.

  3- دادن اختيارات بيشتر به شوراهای منطقه ای : از آن جا که هر منطقه از نيازها ، شرايط و امکانات خاصی برخوردار است ، تفويض امور آموزشی به مناطق ، می تواند ضمن رعايت تناسب ، شرايط نوآوری را فراهم نمايد.

  4- دادن اختيارات بيشتر به شوراهای مدارس: از آن جا که شوراهای مدارس نقش بسزايی در توسعه مشارکت و ارايه ايده و نظرات کارکنان و دانش آموزان در مدارس ، لذا در تقويت نوآوری با اهميت است.  

  5- آموزش شيوه های جديد آموزش و پرورش و روش های خلاق : آشنايی با روش های جديد آموزش کشورهای پيشرفته و نيز تکنيک های خلاقيت موجب توسعه نوآوری مِيشود.

  6- انتخاب مديرانی که در زمينه مديريت آموزشی و تعليم و تربيت ، آموزش های دانشگاهی دارند